Click here for home page
Secrets of the Heavens

Texts of Orphic Hymns

Ficino's original Latin translation has not survived, so we have relied on the version in Ilana Klutstein, Marsilio Ficino et la Théologie Ancienne: Oracles Chaldaiques, Hymnes Orphiques, Hymnes de Proclus (Florence 1987), 21-52. This anonymous15th c. Latin translation of the Greek appears in Biblioteca Laurenziana MS 36.35, fols. 1-23v. Sebastiano Gentile has attributed the translations to Janus Lascaris, in Marsilio Ficino e il ritorno di Platone, Mostra di manoscritti, stampe e documenti, 17 maggio-16 giugno 1984, ed. S. Bentile, S. Niccoli, and P. Vitti (Florence 1984), 25-27.

 

LUNAE, THYMIAMA AROMATA

Audi dea regina, lucifera, diva Luna

Tauricornis Mene, noctu currens, aerivaga,

Nocturna, facitenens, puella, bene stellata, Luna,

Quae crescis et decrescis, foeminaque et mas,

Fulgens, equorum amatrix, temporis mater, fructifera,

Electris, iracunda, splendoris causa nocturna,

Omnispica, vigiliarum amatrix, pulchris syderibus abundans,

Quiete gaudens et delectatione beatifica,

Lucida, laetitiae datrix, perfectrix noctis oblectamentum,

Astritenens, latipeple, vagi cursus, sapientissima puella:

Venias beata, benivola, pulchristella, lumine tuo

Micans, conservans tuos supplices, proba puella.

 

MERCURII, THYMIAMA THUS

Audi me, Mercuri, Iovis nuncie, Maiae fili,

Omnipotentem animum habens, certaminum preses, princeps mortalium,

Benivole, varii consilii, executor, Argi interfector,

Talarivole, amator virorum, orationis propheta mortalibus,

Gymnasiis gaudens et dolosis deceptionibus, tropheis presidens,

Interpres omnium, lucrimercator, curarum solutor,

Qui manibus tenes pacis telum haud illaudandum,

Coryciota, beate, valde iuvans, varii sermonis,

Operationibus auxiliator, amice mortalibus in necessitatibus,

Linguae vehemens telum venerandum hominibus:

Audi me precantem, vitae finem bonam prebens

In operationibus, orationis gratia et memoria.

 

IN VENEREM HYMNUS

Coelestis, multum preconiis celebrata, ridibunda Venus,

Mari nata, genitrix dea, amatrix nocturnarum vigiliarum, veneranda,

Nocturna iugatrix, dolistructrix, mater Necessitatis.

Omnia enim ex te sunt, subiugasti autem orbem

Et imperas tribus Parcis, generas autem omnia,

Quaecunque in coelo sunt et in terra frugifera

In marique profundoque, veneranda Baccho assidens,

Gaudens conviviis et festivitatibus, nuptiarum ornatrix mater Cupidinum,

Suada gaudens cubilibus, oculta, gratiarum datrix,

Apparens latensque, desiderandae comae, bono parente nata,

Nymphica cum conviviis deorum, sceptra tenens, lupa,

Generationis datrix, amatrix virorum, desideratissima, vitae datrix,

Quae iugasti mortales infrenibus necessitatibus

Et ferarum immensum genus amorifurentibus philtris:

Veni, Cyprogenia deum genus, sive in Olympo

Es tu dea regina pulchra laeta facie,

Seu thuriferae Syriae solum frequentas,

Sive tu in campis cum curribus auristructis

Aegypti contines sacrae genitalia lavacra,

Sive et ceruleis littoribus ad marinam undam

Laeta gaudes mortalium circularibus choreis,

Sive nymphis delectaris cerulicoloribus in terra diva

Delata per littora arenosa levi curru,

Sive in Cypro, regina, altrici tua, ub pulchare te

Virgines indomitae nymphaeque per totum annum

Celebrant hymnis, te, beata, et immortalem sanctum Adonin.

Veni, beata dea, pulchramabilem spetiem habens:

Animo enim te voco, veneranda, sacris orationibus.

 

SOLIS, THYMIAMA LIBANOMANNAN

Audi beate, omnispice habens aeternum oculum,

Titan aurimicans, Hyperion, coelestis lux,

Per te nate, indefatigabilis, animalium et iocunde aspectus,

Dexter genitor aurorae, sinister noctis,

Temperaturam habens horarum, quadrigressibus pedibus tripudians,

Bone cursor, sonore, ignee, clari vultus, auriga,

Turbinis immensi versationibus iter peragens,

Piis dux bonorum, impiis inimicus,

Aureae lyrae mundi enarmonium cursum trahens,

Operum significator bonorum, montium alumne puer,

Munditenens, fistula canens, ignicursor, circumvage,

Phosphore, varia ostendens, vitam afferens, fructifer Paean,

Fervide, immaculate, temporis ala, immortalis Iupiter,

Serene, passim lucens, mundi circularis ocule,

Qui extingueris fulgesque pulchris radiis claris,

Ostensor iusticiae, amator aquarum, domine mundi,

Fidei servator, semper excelsissime, omnibus auxiliator,

Ocule iustitiae, vitae lux: o equorum impulsor,

Scutica stridula quadrisublimatum currum impellens,

Audi orationes, iocundam autem vitam sacerdotibus indica.

 

MARTIS, THYMIAMA THUS

Infrangibilis, magnanime, magnipotens, fortis daemon,

Armis gaudens, mortalicida, muripercussor,

Mars rex, dolisone, nece infectus semper,

Sanguine peremptorum gaudens, bello conturbans, horrende,

Qui desideras ensibusque et lanceis pugnam inconcinnam:

Firma contentionem rabidam, remitte laborem dolore animum afficientem,

Ad desiderium autem annue Veneris crapulasque Lyaei

Permutans fortitudinem armorum in opera Cereris,

Pacem desiderans almam, faelicitatis datricem.

 

IOVIS, THYMIAMA STYRACEM

Iuppiter valde honorande, incorruptibilis, hoc tibi nos

Testimonium reddimus liberatorium et votum.

O rex, per tuum caput apparuere haec facile,

Terra dea mater montiumque altisona iuga

Et pontus et omnia, quaecunque coelum intus ordine continet.

Iuppiter saturnie, sceptritenens, descensor, magnanime,

Omniparens, principium omnium omniumque finis,

Concussor terrae, auctor, purgator, omnia quatiens,

Fulgurator, tonans, fulminator, native Iuppiter:

Audi me, diversiformis, daque salubritatem inculpabilem

Pacemque deam et divitiarum gloriam iustam.

 

SATURNI, THYMIAMA STYRACEM

Semper redivive, deorum pater atque etiam hominum,

Varii consilii, immaculate, magnipotens, fortis Titan,

Qui consummis quidem omnia augesque rursus ipse,

Vincula inneffabilia qui habes per universum orbem,

Aevi Saturne totius genitor, Saturne varii consilii,

Terraeque germen et Coeli syderei,

Generationis augmen, diminutio, Rheae marite, venerande Prometheu,

Qui habitas per omnes mundi partes, principiium generationis mundi,

Curvi consilii, prestantissime: audiens supplicem vocem

Mittas valde beatum vitae finem de quo numquam queri possimus.

 

SONG TEXTS

Sapphic Ode - Verses by Lancinus Curtius

From Franchinus Gaffurius De harmonia musicorum instrumentorum opus, trans. Clement A. Miller (American Institute of Musicology, 1977)

This work by the Milanese Platonic music theorist Gaffurius was written in 1500, published 1518.

 

Gaphuri tandem modulis levata

Musa:non longum dea carmen adde

Musicae: alterna vice nomen unum

Nectit utrasque.

Musica quando est homo nexus arte

Motibus natura regit per aequis

Corpus: at mentem numeris negabit

Nemo teneri.

Musices septemque modos Planete

Corrigunt septem totidemque chordis

Thracis antiqui lyra personabat

Cognita sylvis

Omnis ordo: aetas: locus hac levatur

Dorius sub sole citat iacentes

Mentis affectus: habilis per omnes

Surgere cantus.

Dorium infra qui est modulum: bicornis

Suscitat phoebe: miseros remulcet

Auget humores: hominum sopore

Lumina stringit.

Congruit Marti Phrygius superbo

Igneus bilem: et movet arma: ab armis

Qui subest huic revocat: deique est

Cura volucris

Lydius tutella Iovis fluentem

Sanguinem impulsu placido coercet

Cui Venus praeses subit: et benigna

Sorte feruntur.

Bile Mixtum Lydium agit sub atra

Luteum Saturnus: hiat Tragoedis

Aptus: hoc Sappho mea gloriatur

Forte reperto.

Musicae reddant veteres coronas

Myrthus et flores: apiumque: lauri

Thus: manus: cespes: preceque ac acerra

Vota fatigent.

 

Chui dicese - Guistiniani

Chui dicese non l'amare

Meglio saria dicese mori mori

Quella ch'io la amo et amerazo

Mentre che dura la mia vita.

Lassa dir che son parole

Che già lasare non se pole,

Cui potria già mai campare

Senza spirito e senza chore?

One might as well ask me to die

As ask me not to love

Her whom I love, and shall love

As long as I live.

Virgine bella - Tromboncino

Virgine bella che del sol vestita,

Coronata di stelle al sommo sole,

Piacesti si ch'en te sua luce ascose

Amor mi spinge a dir di te parole

Ma non so encominciar senza tua aita,

E di colui che amando in te si pose.

Invoco lei che ben sempre rispose

Chi la chiamò con fede;

Virgine s'a mercede

Miseria extrema de l'umane cose.

Già mai ti volse, al mio priego t'inchine,

Soccorri a la mia guerra

Ben ch'io sia terra e tu del ciel regina.

Virgine pura d'ogni parte in terra

Del tuo parto gentil figliuola e madre

Ch'allumi questa vita e l'altra adorni

Per te il tuo Figlio e quel del Sommo Padre,

O fenestra del Ciel lucente, alter,

Venne a salvarne in su li estremi giorni,

E fra tutt'i terreni altri soggiorni

Sola tu fosti eletta,

Virgine benedetta,

Che'l pianto d'Eva in allegrezza torni,

Fammi che puoi, de la sua grazia degno

Senza fine, O beata

Già coronata nel superno regno.

Amen.

Iam fulsit sol - Agricola

Jam fulsit sol de sidere

Phebi hic candor relucet

In astris micat stella clara

Sole radiente.

Phebus stella gignitur

Stella nec sic rumpitur

Natura mirante.

Dum germen sic producitur

Ita vita zita rita

Celo velo paritur

Choro thoro foro mirante.

Produxit radix ilium

Peperit virgo filium

Ligustia non manente.

Suavis mitis sincera

Nos delinquentes libera.

In te domine - Josquin

In te Domine speravi

Per trovar pietà in eterno.

Ma in un tristo e obscuro inferno

Fui e frustra laboravi.

In te domine, speravi

Rotto e al vento ogni speranza

Veggio il ciel voltarmi in pianto.

Suspir lacrime m'avanza

Del mio tristo sperar tanto.

Fu ferito, se non quanto

Tribulando ad te clamavi.

In te Domine speravi.

Lo cecato voler mio

Per sin qui m'ha fatto muto

Et hor poco al dolor mio

Per mio dir vien proveduto.

Deh! Signor porgime a diuto

Quia de me iam desperavi.

In te domine, speravi.

Alla guerra - Tromboncino

Alla guerra, alla guerra

Ch'amor no vol più pace

Ma sempre più tenace

Alla guerra, alla guerra

Ch'amore no vol più pace.

Questa guerra è mortale

Per un ardente strale

Cagion d'ogni mio male

Per far me sempre guerra

Alla guerra …

Io non trovo arma forte

Che vetar possa morte

In van batto alle porte

Non de pace ma di guerra

Alla guerra …

Hora son vinto in tutto

Preso arso e destrutto

Questo è d'amore il frutto

Che sempre me fa guerra

Alla guerra …

Ma se'l dur concetto

Non m'ha qualche respetto

Temo che po un dispetto

Finirà l'aspra guerra

Alla guerra..

Se altrove pur sei volta

E in tutto da me tolta

Ascoltarme una volta

E a to posta fa po guerra

Alla guerra ….

Ma non voler che in bando

Stia el tuo servo quando

Tu el vedi lacrimando

Per la continua guerra

Alla guerra …

Mille regretz - Josquin

Mille regretz de vous abandonner

Et d'esonger vostre fache amoureuse,

J'ay si grand deuil et peine douloureuse

Qu'on me verra brief mes jours deffiner.